Οκτώ λόγοι που αποκαλύπτουν πως ο Χριστιανισμός σου είναι πολύ “άνετος”

1. Δεν υπάρχει καμμιά τριβή ανάμεσα στο Χριστιανισμό σου και το πολιτικό κόμμα που υποστηρίζεις
Η πίστη που ευθυγραμμίζεται απόλυτα με το πολιτικό κόμμα που υποστηρίζεις, είναι ύποπτα βολική και στερείται προφητικής μαρτυρίας

2. Δεν υπάρχουν στο μυαλό σου καθόλου θεολογικοί προβληματισμοί, εντάσεις ή αναπάντητα ερωτηματικά σχετικά με την πίστη σου.
Αν ποτέ δεν αναλογίζεσαι ή δεν παλέβεις με τα μυστηριώδη δόγματα της Χριστιανικής θεολογίας (π.χ. η Τριάδα, η ενσάρκωση, η κυριαρχία του Θεού που συνυπάρχει με την ανθρώπινη δράση, η παρουσία του Αγίου Πνεύματος, για να αναφέρουμε μόνο λίγους), η πίστη σου είναι πιθανόν πάρα πολύ άνετη.
Μια υγιής, άβολη πίστη σε ταρακουνά συνεχώς, σε προκαλεί και “ταλαιπωρεί” το μυαλό σου. Είναι μια πίστη που σε κάνει ανήσυχο να θέλεις να μάθεις περισσότερα και δεν σε αφήνει να νιώθεις την ψευδαίσθηση ότι έχεις καταλάβει όλα όσα πρέπει να καταλάβεις για το Θεό.

3. Οι φίλοι και οι συνάδελφοί σου εκπλήσσονται όταν μαθαίνουν πως πηγαίνεις εδώ και τόσα χρόνια στην εκκλησία σου.
Ένα σίγουρο σημάδι ότι η πίστη σου είναι πολύ άνετη είναι εάν τίποτα στη ζωή σου δεν σε ξεχωρίζει ως ακόλουθο του Ιησού, μέχρι που ακόμη και αυτοί που σε γνωρίζουν καλά δεν μπορούν να πουν ότι είσαι χριστιανός.
Ένας άνετος χριστιανός είναι αυτός που εύκολα αναμειγνύεται, μοιάζει, μιλά και ενεργεί όπως και οι μη Χριστιανοί γείτονές του.

4. Ποτέ δεν σκέφτεσαι, ούτε καν θυμάσαι το κυριακάτικο κήρυγμα τη Δευτέρα το πρωί.
Αν τα κηρύγματα της Κυριακής στην εκκλησία σου είναι τόσο εύκολο να ξεχαστούν (ή εσύ απλά δεν τους δίνεις τόση σημασία) που σπάνια τα θυμάσαι αφού φύγεις από την εκκλησία, ο Χριστιανισμός σου είναι πιθανώς πάρα πολύ άνετος. Το κήρυγμα του Λόγου του Θεού δεν πρέπει να μας αφήνει απαθείς και χωρίς ανταπόκριση.

Ο Λόγος του Θεού είναι “ζωντανός και δραστικός, πιο κοφτερός κι από κάθε δίκοπο σπαθί· εισχωρεί βαθιά, ως εκεί που χωρίζει την ψυχή απ’ το πνεύμα, το κόκαλο απ’ το μεδούλι, και κρίνει τους διαλογισμούς και τις προθέσεις της καρδιάς” (Εβρ.4: 12 ).

5. Κανένας στην εκκλησία σας δεν σας είναι “ενοχλητικός”
Εάν πηγαίνεις στην εκκλησία με ανθρώπους που είναι πάντα εύκολο να μιλήσεις, πάντα διασκεδαστικό να είσαι μαζί τους και είναι πάντα ευθυγραμμισμένοι με τις απόψεις, τα γούστα και τις προτιμήσεις σου, ο Χριστιανισμός σου είναι πολύ άνετος.
Μια ένδοξη πτυχή του ευαγγελίου είναι ότι δημιουργεί μια νέα κοινότητα από διαφορετικούς τύπους ανθρώπων που σε πολλές περιπτώσεις δεν θα επέλεγαν να ξοδέψουν χρόνο μαζί.

6. Δεν αισθάνεσαι ποτέ να δέχεσαι κάποια πρόκληση από το Χριστιανισμό σου, παρά μόνο επιβεβαίωση.
Αν η χριστιανική πίστη σου δεν έρχεται ποτέ αντιμέτωπη με τα είδωλά σου και τις προκλήσεις των αμαρτωλών συνηθειών σου - αλλά μόνο σε επιβεβαιώνει για αυτό που είσαι - αυτό είναι ένα σίγουρο σημάδι μιας υπερβολικά άνετης πίστης.
Η υγιής πίστη δεν σε επαινεί μόνο γι’ αυτό που είσαι, αλλά σε πλάθει αμείλικτα καθώς σε μεταμορφώνει στην εικόνα του Χριστού, η οποία είναι μια όμορφη αλλά απαραίτητα “δυσάρεστη” διαδικασία.

7. Δεν είχες ποτέ μια συζήτηση “μιλώντας την αλήθεια με αγάπη” με κάποιον αδελφό σου.
Είναι πάντα πιο άνετο να ζεις “εν ειρήνη” όταν υπάρχει αδίκημα ή αμαρτία που πρέπει να αντιμετωπιστεί. Είναι πιο άνετο να σιωπήσουμε όταν βλέπουμε άλλους στην κοινότητα μας να παίρνουν αποφάσεις αντίθετα από το Λόγο του Θεού που βλάπτουν τους ίδιους και όλη την κοινότητα.
Αλλά αυτό δεν είναι αληθινή χριστιανική αγάπη.
Η αγάπη δεν αντιτίθεται στην αλήθεια και αν η πίστη σου δεν περιλαμβάνει την ικανότητα να εκφράζει σκληρές αλήθειες με αγάπη, είναι πολύ άνετη.

8. Κανείς στην εκκλησία σου δεν μπορεί να διαπιστώσει πνευματική αύξηση σε κάποιο τομέα της ζωής σου.
Το να πιστεύεις στο ευαγγέλιο του Ιησού Χριστού σημαίνει να πιστεύεις στην αλλαγή. Αν και όχι πάντα ανοδική, η χριστιανική ζωή θα πρέπει να χαρακτηρίζεται από ανάπτυξη, δυναμική και αλλαγή προς το καλύτερο.
Εάν είσαι χριστιανός που αυξάνεται τόσο ελάχιστα ώστε κανείς στην εκκλησία σου δεν μπορεί να εντοπίσει κανένα σημείο βελτίωσης, η πίστη σου είναι πολύ άνετη.

Γιατί είναι σημαντικό να αποφύγουμε να πέσουμε σε άνετο χριστιανισμό;
Επειδή ο άνετος Χριστιανισμός απέχει πολύ από το δαπανηρό, ενοχλητικό, αντι ειδωλολατρικό, σε σχήμα σταυρού μονοπάτι για τους μαθητές του Ιησού.
Ο άνετος Χριστιανισμός έχει ελάχιστο ελεγκτικό προφητικό λόγο μέσα σε έναν άνετο, καταναλωτικό κόσμο.
Ο άνετος Χριστιανισμός έχει ελάχιστη αίσθηση της επείγουσας ανάγκης για ιεραποστολή και μικρή δυνατότητα ανάπτυξης.
Ο άβολος Χριστιανισμός, ωστόσο, οδηγεί στη αληθινή ζωή και την μεταμόρφωση. Μας οδηγεί να βασιζόμαστε στον Θεό και όχι στους εαυτούς μας. Να υπηρετούμε και όχι να μας υπηρετούν. Nα ζούμε ζωές που χαρακτηρίζονται από θυσία. Μας οδηγεί να κάνουμε δύσκολα πράγματα, να
αγκαλιάζουμε δύσκολες αλήθειες, να πορευόμαστε στη ζωή μαζί με δύσκολους ανθρώπους για τη χάρη και τη δόξα Εκείνου που έκανε το πιο δύσκολο πράγμα. Μπορεί να είναι άβολο, αλλά αξίζει τον κόπο.
Στον αντίποδα της “ξεβολεμένης” Χριστιανικής ζωής υπάρχει η τερπνότητα που βρίσκεται στον ίδιο το Χριστό.

Άρθρο που δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα: thegospelcoalition.org “8 Signs your Christianity is Too Comfortable” by Brett McCracken.
Μετάφραση - απόδοση Στ. Μποτώνης

30/12/2017

Από τη Χριστουγεννιάτικη Συναυλία στην Ευαγγελική Εκκλησία, στις 17.12.2017.

26/12/2017

Μήπως τρως στο φαστ φουντ της ερήμου;

Μετά την βάπτισή του ο Κύριος Ιησούς μένει στην έρημο για σαράντα ημέρες όπου νηστεύει και πειράζεται από τον διάβολο. Εκεί πεινασμένος και εξουθενωμένος βρίσκεται μπροστά στον πειρασμό να χρησιμοποιήσει τη θεϊκή του φύση και δύναμη για να ικανοποιήσει άμεσα τις φυσικές του ανάγκες.

«Αν είσαι Υιός του Θεού, πες σ’ αυτή την πέτρα να γίνει ψωμί»  Κατά Λουκάν 4:3

Η φωνή του πειραστή που σε μια στιγμή μετατρέπει την ερημιά σε «εστιατόριο» και μάλιστα άμεσης ικανοποίησης.

Παρόμοια, υπόσχεται στον Κύριο Ιησού πλούτη, δόξα και δύναμη καθώς του προσφέρει όλα τα βασίλεια του κόσμου για δικά του, αρκεί φυσικά να τον προσκυνήσει…

Ολοκληρώνει τις προσφορές του παροτρύνοντας τον Κύριο να βάλει σε δοκιμή την πιστότητα του Θεού, ρίχνοντας τον εαυτό του στο κενό από το πτερύγιο του Ναού για να δει αν ο Ουράνιος Πατέρας θα του σώσει τη ζωή.

Αυτός που είναι εξοικειωμένος με το Λόγο του Θεού θα πει καθώς διαβάζει την περικοπή αυτή: Ο γνωστός διάβολος… «θα στα δώσω όλα και τώρα, μην περιμένεις, άδραξε τη μέρα, ζήσε τη στιγμή, απόλαυσε το τώρα και μη σε νοιάζει το μετά, απόλαυσε!!!»

Είναι ο εμπνευστής και προωθητής της έννοιας της άμεσης ικανοποίησης: “Τα θέλω όλα, τα θέλω τώρα!”. Με αυτήν προσφορά - παγίδεψε τους πρωτόπλαστους και από τότε κάθε άνθρωπο πάνω στη γη.

Ο μόνος που του αντιστάθηκε είναι ο Κύριος Ιησούς.

Δεν ενέδωσε στην προτροπή του πειραστή να κάνει τις πέτρες ψωμιά και να φάει. Αρνήθηκε την άμεση ικανοποίηση.  Προτίμησε την μεταχρονολογημένη ικανοποίηση, να φάει το τελευταίο δείπνο με τους δικούς Του στο ανώγειο και φυσικά να καθίσει στο τραπέζι του ουρανού μαζί με όλους όσους η υπακοή Του και η θυσία Του θα έχουν σώσει.

Αρνήθηκε να απολαύσει την δόξα και τα αξιώματα των βασιλείων της γης, για να τα απολαύσει δικαιωματικά στη νέα γη όπου κάθε γόνυ θα κλίνη μπροστά Του και πάσα γλώσσα θα ομολογήσει πως είναι ο Βασιλιάς των βασιλιάδων και ο Κύριος των κυρίων.

Εμπιστεύθηκε τον Ουράνιο Πατέρα Του ώστε να μη δοκιμάσει την πιστότητα των λόγων του πέφτοντας από τον ναό, αλλά να γευτεί την ανάσταση από τους νεκρούς έχοντας μείνει υπάκουος στο θέλημά Του.

Να το παράδειγμά μας! Όσο μεγάλη και πιεστική νοιώθεις την ανάγκη της άμεσης ικανοποίησης της αμαρτίας, αντιστάσου με τη δύναμη του Θεού. Ακολούθησε το παράδειγμα του Χριστού. Κι εσύ θα καθίσεις στο ουράνιο τραπέζι στην παρουσία του Θεού. Κι εσύ θα καθίσεις στον θρόνο μαζί με το Χριστό. Κι εσύ θα γευτείς την ανάσταση στην ώρα του Χριστού. Αξίζει πραγματικά να προσμένεις την μεταχρονολογημένη ικανοποίηση - την πλήρη ικανοποίηση που χαρίζει ο Θεός σε όσους τον εκτιμούν ως το πιο σπουδαίο αγαθό στη ζωή τους.

Βέβαια θα ρωτήσεις: «Και ως τότε τί; Ως τότε ποια θα είναι η ικανοποίησή μου;»  

Η απάντηση είναι ο ίδιος ο Θεός! Αυτό δηλώνει ο Κύριος Ιησούς Χριστός καθώς δίνει την τελευταία απάντησή Του στον Διάβολο: Η Γραφή λέει: «Τον Κύριο το Θεό σου θα προσκυνάς και μόνο αυτόν θα λατρεύεις».

Ο Θεός θα είναι η ικανοποίησή σου, Αυτός θα είναι η λατρεία σου. Αυτός θα σε «χορταίνει» με την χαρά Του

Ψαλμός 16:11 «Εφανέρωσας εις εμέ την οδόν της ζωής· χορτασμός ευφροσύνης είναι το πρόσωπόν σου· τερπνότητες είναι διαπαντός εν τη δεξιά σου».

Αναλογίσου λοιπόν, μήπως τρως στο φαστ φουντ της ερήμου; Αν ναι, τότε μήπως είναι καιρός να αλλάξεις “διατροφικές συνήθειες”!

Στέφανος Μποτώνης

28/10/2017

“Εγώ είμαι μια φωνή…”

Η λίστα των τίτλων που ακολουθεί το όνομα του Ιωάννη του Βαπτιστή μέσα στα Ευαγγέλια μοιάζει ατελείωτη. Παρατηρεί κανείς τα διαπιστευτήριά του και μένει άφωνος.

Πρώτος τον συστήνει ο άγγελος που παρουσιάστηκε στον γέρο Ζαχαρία, τον πατέρα του:

“Θα έχει μεγάλη προσφορά στο έργο του Κυρίου. Θα είναι γεμάτος από το Πνεύμα το Άγιο… θα προπορευτεί στο έργο του Κυρίου, θα έχει το πνεύμα και τη δύναμη του προφήτη Ηλία…θα ετοιμάσει το λαό για να υποδεχτεί τον Κύριο”.  (Λουκάς 1:15-17)

Συνεχίζει να τον συστήνει ο Ζαχαρίας λέγοντας γι’ αυτόν:

“Κι εσύ παιδί μου θα ονομαστείς προφήτης του ύψιστου Θεού… θα ετοιμάσεις το δρόμο του Κυρίου… θα κάνεις γνωστή στο λαό Του τη σωτηρία”.  (Λουκάς 1:76-77)

Οι συστάσεις του ολοκληρώνονται από τα πιο επίσημα χείλη. Πώς θα σου φαινόταν να πει για σένα ο ίδιος ο Σωτήρας του κόσμου, το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδας, ο Κύριος Ιησούς Χριστός, αυτό που δήλωσε για τον Ιωάννη;

“Σας βεβαιώνω πως μάνα δε γέννησε ως τώρα άνθρωπο πιο μεγάλο από τον Ιωάννη το Βαπτιστή… αυτός είναι ο Ηλίας, που έμελλε να ’ρθει”. (Ματθαίος 11:11, 14)

Αν ζούσε στις μέρες μας ο Ιωάννης (ή αν ακολουθούσε το δρόμο των Φαρισαίων ή την καριέρα του πατέρα του ως ιερέα) όταν θα τον καλούσαν να συστηθεί ή να υπογράψει μια δήλωση, θα χρειαζόταν αρκετό χώρο στη σελίδα μετά το όνομά του για να σημειώσει τα διαπιστευτήρια και τους τίτλους του:

Ιωάννης, γιος του Ζαχαρία
Πρόδρομος του Χριστού,
Βαπτιστής,
Προφήτης (κι ακόμα μεγαλύτερος),
Ο μεγαλύτερος που γενήθηκε ποτέ από γυναίκα,
Ο Ηλίας που έμελλε να έλθει.

Ο Ιωάννης όμως δεν ακολούθησε αυτό το δρόμο. Από μικρός ζούσε στις ερημιές, μακριά από τα κέντρα αποφάσεων της πνευματικής ελίτ της εποχής του. Οι ενδυματολογικές επιλογές του και το διαιτολόγιό του ήταν εντελώς αντισυμβατικά. Ένας άνθρωπος της υπαίθρου, ίσως άγριος στην όψη και χωρίς αμβλείες γωνίες στη συμπεριφορά του. Δεν ζητούσε χάρες, ούτε χρωστούσε χάρη σε κανένα.

Γι αυτό και το μήνυμά του δεν ήταν αυτό που θα το ονομάζαμε σήμερα φιλική προσέγγιση στον πνευματικό αναζητητή:

“Όταν ο Ιωάννης είδε πολλούς Φαρισαίους και Σαδουκαίους να έρχονται για να βαφτιστούν, τους είπε: «Οχιάς γεννήματα, ποιος σας είπε πως έτσι θα ξεφύγετε από την οργή του Θεού, που πλησιάζει; Αν θέλετε να γλιτώσετε, κάνετε έργα που ταιριάζουν σε όποιον πραγματικά μετανοεί. Και μην αυταπατάστε λέγοντας, “εμείς καταγόμαστε από τον Αβραάμ”. Να είστε βέβαιοι πως ο Θεός, ακόμη κι απ’ αυτές εδώ τις πέτρες μπορεί να κάνει απογόνους του Αβραάμ”.  Κατά Ματθαίο 3:7-9.

Ένα τέτοιο κήρυγμα σίγουρα δεν περνά απαρατήρητο, ούτε φυσικά και τα πλήθη που σπεύδουν να το ακούσουν. Οι Ιουδαίοι άρχοντες  έστειλαν την εκτελεστική επιτροπή αποτελούμενη από Ιερείς και Λευίτες για να ερευνήσει τι συμβαίνει με αυτόν τον ερημίτη κήρυκα. “Ποιος είσαι;” των ρωτούν. Μάλιστα στις μαντεψιές τους για το ποιος μπορεί να είναι πέφτουν σχεδόν μέσα. “Μήπως είσαι ο Ηλίας;”. “Μήπως είσαι ο προφήτης που περιμένουμε;” (Σύμφωνα με τα τελευταία λόγια του βιβλίου του προφήτη Μαλαχία).

Ο Ιωάννης είναι και τα δύο. Αντί όμως να τους απαριθμήσει τα διαπιστευτήριά του και τους τίτλους του, τους λέει απλά:

“Εγώ είμαι μια φωνή…”

Ο μεγαλύτερος που γεννήθηκε από γυναίκα, ο Ηλίας που έμελλε να έλθει, ο προφήτης που προετοιμάζει την οδό του Κυρίου, αυτός που θα ξαναθυμίσει στον παραστρατημένο λαό του Θεού την έννοια της μετάνοιας. Τόσοι τίτλοι που του ανήκουν με κάθε επισημότητα και πέραν πάσης αμφιβολίας και αυτός διαλέγει να πει για τον εαυτό Του:

“Εγώ είμαι μια φωνή…”

Μια φωνή που κράζει στην έρημο. Μια φωνή που φωνάζει στους ανθρώπους να επιστρέψουν στον Θεό Τους. Να αναθεωρήσουν τις αξίες της ζωής τους και να βρουν το νόημα της ζωής τους εκεί που πραγματικά είναι: στο πρόσωπο του Αληθινού, Άγιου και Αιώνιου Θεού!

Μια φωνή… αυτός είναι ο τίτλος που διαλέγει ο Ιωάννης για τον εαυτό του. Καθώς το διαβάζω μέσα στο Ευαγγέλιο, βλέπω πόσο δίκαιο έχει στην επιλογή του αυτή. Ναι, αδελφέ μου Ιωάννη, έχεις δίκιο, είσαι απόλυτα σωστός. Στην υπηρεσία για τον Χριστό, ο μόνος τίτλος που μπορεί να διεκδικήσει κανείς είναι αυτός:

“Είμαι μια φωνή”.

Μια φωνή που κηρύττει τον Σωτήρα Χριστό. Μια φωνή που δεν είναι τίποτα σημαντικό, απλά μεταφέρει ένα σημαντικό μήνυμα: “Μετανοείτε”. Μια φωνή που βγαίνει με σηκωμένο το χέρι, όχι για να τραβήξει τα βλέματα στον εαυτό της, ούτε για να σημειώσει την αμαρτία των άλλων, αλλά για να δείξει τον Αμνό του Θεού που παίρνει πάνω του την αμαρτία των ανθρώπων. Μια φωνή που λέει: «Εκείνου το έργο πρέπει να μεγαλώνει και το δικό μου να μικραίνει», «εγώ δεν είμαι άξιος ούτε το λουρί να λύσω από τα υποδήματά του».

Να λοιπόν ο τίτλος που πρέπει να διεκδικούμε για τον εαυτό μας: «Μια φωνή…», που μιλά όχι για τα δικά μας κατορθώματα και διαπιστευτήρια, αλλά για τον Αμνό του Θεού που παίρνει πάνω Του την αμαρτία των ανθρώπων.

Κύριε, δώσε και σήμερα στον κόσμο μας κι άλλες τέτοιες “φωνές” που δεν θα διαφημίζουν τον εαυτό τους αλλά θα κηρύττουν και θα δείχνουν τον Χριστό!

Στέφανος Μποτώνης

01/09/2017

Είναι καλύτερα να ακολουθείς τις οδηγίες!

Όλα ήταν έτοιμα για να κουρέψω το γιο μου. Πατώντας το κουμπί της ηλεκτρικής κουρευτικής μηχανής, αντί για το γνώριμο ήχο λειτουργίας της, ακούστηκε ένα ξεψυχισμένο ζζζζ… και μετά σιωπή! Ήταν φανερό πως δεν είχε φορτίσει καθόλου η μπαταρία της. “Μα την είχα όλη τη νύχτα στην πρίζα, θα έπρεπε να έχει φορτίσει φουλ” είπα. Ο γιος μου, με μια δόση απογοήτευσης, δηλώνει: “Είναι η δεύτερη φορά που ενώ είμαστε έτοιμοι να με κουρέψεις, η μηχανή είναι αφόρτιστη”.

Tότε κατάλαβα πως ήταν η ώρα να διαβάσω τις οδηγίες λειτουργίας της μηχανής!

Γενικά δεν μου αρέσει να διαβάζω οδηγίες. Βαριέμαι όλες αυτές τις λεπτομέρειες και τα κατεβατά από οδηγίες για κάθε μια ηλεκτρική ή ηλεκτρονική συσκευή (και από δαύτες έχουμε περίσσευμα στις μέρες μας…).
Τις πιο πολλές φορές ακολουθώ αυτό που ήδη γνωρίζω από τη χρήση παρόμοιων συσκευών ή προσπαθώ να μαντέψω πώς πρέπει να τις χειριστώ. Όπως καταλάβατε ήδη από την ιστορία με το κούρεμα, τις πιο πολλές φορές το αποτέλεσμα είναι απογοητευτικό!

Έχουμε την τάση όμως να κάνουμε το ίδιο και όταν πρόκειται για τις οδηγίες του Λόγου του Θεού. Εντάξει, στο ξεκίνημα της πίστης μας στο Χριστό ξοδέψαμε αρκετό χρόνο μελετώντας το Λόγο Του. Ακόμη και σήμερα θυμόμαστε εδάφια και ολόκληρες περικοπές απέξω - ευλογημένο αποτέλεσμα από την τότε καθημερινή μας επαφή με την Αγία Γραφή.

Φοβάμαι όμως πως όπως και με το εγχειρίδιο οδηγιών των ηλεκτρικών συσκευών, αφού διαβάσαμε τη Γραφή μας με πάθος τότε, μετά τη βάλαμε σε κάποιο ράφι. Όπως και με τις συσκευές, μπροστά στα προβλήματα και τις αποφάσεις της ζωής μας, ακολουθούμε αυτό που νομίζουμε πως γνωρίζουμε από άλλες περιπτώσεις ή απλά προσπαθούμε να μαντέψουμε τι να κάνουμε. Το αποτέλεσμα εξίσου απογοητευτικό με την αφόρτιστη κουρευτική μηχανή. Αντί για τη γεμάτη ζωή με την πνευματική αφθονία που χαρίζει ο Χριστός, οι ζωές μας “ακούγονται” σαν το ξεψυχισμένο ζζζζ… της αφόρτιστης μηχανής και μετά σιωπή.

Νομίζουμε πως θα μπορέσουμε μόνοι μας να βρούμε το πρόβλημα και να το διορθώσουμε. Πότε συμμετέχοντας σε εντατική αδελφική κοινωνία, όπου συχνά υπάρχει και αρκετή “φασαρία” και “φλυαρία”. Πότε συμμετέχοντας  σε βραδιές με “δυναμική” υμνωδία ή και “κλασσική μουσική πανδαισία”.  (Η αδελφική κοινωνία και η υμνωδία είναι βασικότατοι παράγοντες που βοηθούν στην Χριστιανική αύξηση αλλά όχι σπουδαιότεροι και από τον Λόγο του Θεού)

Αμελούμε όμως να διαβάσουμε τις οδηγίες που μας έχει δώσει ο Θεός στο εγχειρίδιο ζωής: την Αγία Γραφή!

Ο Απόστολος Παύλος τονίζει στον Τιμόθεο:

“Ό,τι βρίσκεται στη Γραφή είναι εμπνευσμένο από το Πνεύμα του Θεού κι είναι ωφέλιμο για τη διδασκαλία της αλήθειας, για τον έλεγχο της πλάνης, για τη διόρθωση των λαθών, για τη διαπαιδαγώγηση σε μια ζωή όπως τη θέλει ο Θεός· έτσι ο άνθρωπος του Θεού θα είναι τέλειος και καταρτισμένος για κάθε καλό έργο.”    Β’ Προς Τιμόθεο κεφ. 3

Τίποτα, όσο ευλογημένο και ευχάριστο κι αν είναι, δεν μπορεί να αντικαταστήσει την καθημερινή μελέτη της Αγίας Γραφής ως βασικό μέσο Χριστιανικής αύξησης και εγχειρίδιο πορείας μέσα στα προβλήματα και τις δυσκολίες της ζωής. Ούτε οι προκλήσεις που έρχονται από το περιβάλλον μας,  ούτε η αμαρτία που εύκολα μας εμπλέκει μέσα από την καρδιά μας δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν με οποιονδήποτε άλλο τρόπο.

Τελικά διάβασα τις οδηγίες της κουρευτικής μηχανής, έπρεπε να αλλάξω τον φορτιστή. Το κούρεμα έγινε με το θόρυβο της μηχανής να είναι δυναμικός - όπως έπρεπε να λειτουργεί!

Είναι σίγουρο πως αν μελετούμε και ακολουθούμε τις οδηγίες του Θεού οι ζωές μας δεν θα ακούγονται σαν ένα ξεψυχισμένο και μονότονο ζζζ… αλλά θα αντηχούν τη χαρά και την ζωντάνια της άφθονης ζωής του Χριστού.

“Ω, δώσε μου το Bιβλίο! Με κάθε κόστος, δώσε μου το βιβλίο του Θεού! Και να, το έχω! Εδώ είναι αρκετή γνώση για μένα. Επιτρέψτε μου να είμαι homo unius libri! (ο άνθρωπος του ενός Βιβλίου).   John Wesley  (Αγγλικανός κληρικός και Θεολόγος 1703 - 1791)

Στέφανος Μποτώνης

12/08/2017

Μην χτίζεις τοίχους, χτίσε θυσιαστήρια!

Σύμφωνα με τον Λόγο του Θεού, αν επιδιώκεις την ειρήνη με τους αδελφούς σου, κάτι θα παραχωρήσεις. Αυτός φαίνεται να είναι ο κανόνας μέσα στην Αγία Γραφή. Από τα πολλά σχετικά περιστατικά ξεχωρίζει εκείνο του 13ου κεφαλαίου της Γένεσης.

Ο Άβραμ με το Λωτ αντιμετωπίζουν μια διαμάχη. Είναι και οι δύο πολύ πλούσιοι, με πολλά κοπάδια, με αποτέλεσμα η γη να μην είναι αρκετή και για τους δύο.

“Οι βοσκοί του Άβραμ μάλωναν με τους βοσκούς του Λωτ” (Γένεση 13:7)

Την πρωτοβουλία για την εκτόνωση της διαμάχης την παίρνει ο Άβραμ.

“Είπε λοιπόν ο Άβραμ στο Λωτ: «Ας μην υπάρχει διαμάχη ανάμεσά μας κι ανάμεσα στους βοσκούς μου και στους βοσκούς σου. Εμείς είμαστε αδέρφια. Όλη η χώρα είναι στη διάθεσή σου. Ας χωρίσουμε, λοιπόν. Αν εσύ πας προς τα αριστερά, εγώ θα πάω προς τα δεξιά· κι αν εσύ πας προς τα δεξιά, εγώ θα πάω προς τα αριστερά» (Γένεση 13:8, 9)”.

Με την πρώτη ματιά φαίνεται ο Άβραμ να υποχωρεί. Παραχωρεί την πρωτοβουλία επιλογής στον Λωτ. Του λέει: “Διάλεξε εσύ ποιο μέρος της γης θέλεις για τον εαυτό σου, ό,τι αφήσεις θα το πάρω εγώ”. Καθώς διαβάζω την περικοπή αυτή, μου έρχεται να φωνάξω στον Άβραμ: “Τι κάνεις; Εσύ είσαι ο εκλεκτός του Θεού! Σε σένα φανερώθηκε και μίλησε, εσένα κάλεσε. Εσύ έχεις την πρωτοβουλία, εσύ είσαι ο αρχηγός, ο Λωτ αν και συγγενής σου, είναι υποδεέστερος ως προς την κλήση του Θεού. Αυτός πρέπει να ακολουθεί εσένα, όχι εσύ αυτόν”.

Η επιλογή του Άβραμ είναι αυτή που ταιριάζει στον άνθρωπο που έχει γνωρίσει ποιος είναι ο Θεός. Επειδή αγαπά, υπακούει και εμπιστεύεται τον Θεό, βάζει πάνω από το προσωπικό του όφελος την αδελφική του σχέση με τον Λωτ. “Εμείς είμαστε αδέλφια… ας μην υπάρχει διαμάχη ανάμεσά μας…”. Για τον άνθρωπο του Θεού, η ειρήνη με τους αδελφούς του είναι πολυτιμότερη από τις προσωπικές ή εκκλησιαστικές διεκδικήσεις. Είναι έτοιμος να υποχωρήσει εμπιστευόμενος τον Θεό για να διατηρήσει και να ενισχύσει την αδελφική αγάπη.

Ο Λωτ σπεύδει να διαλέξει έναν επίγειο παράδεισο:

“Πριν καταστρέψει ο Κύριος τα Σόδομα και τα Γόμορρα, η περιοχή ήταν σαν παράδεισος, σαν τη χώρα της Αιγύπτου. Διάλεξε λοιπόν για τον εαυτό του την κοιλάδα του Ιορδάνη και μετακόμισε προς τ’ ανατολικά” (Γένεση 13:10,11).

Για τον Άβραμ δεν είχε σημασία ποια περιοχή θα διάλεγε. Για εκείνον παράδεισος θα ήταν το κάθε μέρος όπου θα υπήρχε η παρουσία του Θεού. Ο Θεός που είναι και γίνεται μισθαποδότης. Ο Θεός που κρίνει δίκαια για εκείνον που Τον εμπιστεύεται, παραχωρώντας δικαιώματα για να κερδίσει την ειρήνη με τους αδελφούς.

Η κληρονομιά του Άβραμ ήταν ο Θεός. Στόχος του Άβραμ ήταν η ζωή στην παρουσία Του. Ζούσε σε σκηνές και το μόνο που έχτιζε ήταν θυσιαστήρια για να λατρεύει τον Θεό του.

“Κι αυτό, γιατί περίμενε την πόλη που θα είχε στέρεα θεμέλια και που αρχιτέκτονας και δημιουργός της θα ήταν ο Θεός”  (Εβραίους 11:10).

Καθώς περιμένεις αυτή την πόλη επεδίωκε την ειρήνη με τους αδελφούς σου. Ίσως χρειαστεί να παραχωρήσεις κάποιο δικαίωμά σου. Μην ανησυχείς γι’ αυτό. Εμπιστέψου στον Θεό. Μην χτίζεις τοίχους, προτίμησε να χτίζεις θυσιαστήρια…

Στέφανος Μποτώνης

30/06/2017

ΠΕΡΙ ΟΝΟΜΑΤΟΣ…!

Δεν μπορώ βέβαια να θυμηθώ πόσες φορές έχω διαβάσει την περιγραφή της Δημιουργίας μέσα από το βιβλίο της Γένεσης αλλά εκείνο που μπορώ να πω είναι ότι τις περισσότερες από αυτές, η σκέψη μου έχει σκαλώσει στα λίγα εκείνα εδάφια που περιγράφουν την κατάσταση του πρωτόπλαστου, του Αδάμ, από τη στιγμή που πλάστηκε μέχρι το περιστατικό της παρακοής. Δε γνωρίζουμε πολλές λεπτομέρειες για την ιδανικότερη και ανεπανάληπτη εκείνη εποχή που γεύτηκε ποτέ άνθρωπος πάνω στη γη και μόνο υποθέσεις μπορούμε να κάνουμε για το πώς περνούσε το χρόνο του. Μια μόνη συγκεκριμένη ενασχόληση διαβάζουμε πως του ανέθεσε ο Θεός: να δώσει όνομα στα δημιουργήματά Του! Θα ήταν πολύ επιπόλαιο να σκεφτούμε πως αυτό το έκανε για να απασχολήσει τον Αδάμ με κάτι ανώδυνο, ξεκούραστο και διασκεδαστικό, για να περάσει απλώς την ώρα του και να μην αισθάνεται μοναξιά, μιας και η Εύα δεν είχε κάνει ακόμη την εμφάνισή της. Αντίθετα, αν το καλοσκεφτούμε, αυτή ήταν μια δουλειά σοβαρή και υπεύθυνη καθώς με τον τρόπο αυτό ο Θεός έκανε τον άνθρωπο συμμέτοχο στη Δημιουργία, δίνοντας στα πλάσματά Του μια καινούρια, ολοκληρωμένη υπόσταση και μια διάσταση ανάλογη με τα χαρακτηριστικά τους. Υπερβολικό; Καθόλου αν σκεφτούμε πόσο αόριστο και ατελές είναι κάτι που ενώ υπάρχει, δεν έχει όνομα και πόσα πράγματα μας φανερώνει για κάτι ή για κάποιον το όνομά του: την εμφάνισή του, την καταγωγή του, το χαρακτήρα του, τα πιστεύω του κτλ. Βασική προϋπόθεση βέβαια, να είναι όνομα ταιριαστό, όχι κάλπικο ή ψευδεπίγραφο, γι’ αυτό και η εργασία που ανέθεσε ο Θεός στον Αδάμ ήταν και ουσιαστική και υπεύθυνη.

Πολλά τα παραδείγματα που δείχνουν την πολύπλευρη αξία των ονομάτων ακόμη και μέσα στη Βίβλο. Πρώτα πρώτα ο Θεός έχει όνομα ή σωστότερα συγκεκριμένα ονόματα και μας τα φανέρωσε ο ίδιος για τον εαυτό Του:

ELOAH ή στον πληθυντικό ΕLOHIM = Θεός Δημιουργός – Ισχυρός
ELSHADDAI = Θεός Παντωκράτωρ
ADONAI = Κύριος (ως υποκατάστατο του Yahweh που συχνά λόγω της ιερότητάς του οι Εβραίοι απέφευγαν και να το προφέρουν)
YAHWEH / JEHOVAH = Κύριος – Το « ακριβέστερο » όνομα του Θεού που μιλάει για ολόκληρη την υπόστασή Του.

Μια άλλη πτυχή του θέματος έχει να κάνει με τη σημασία της αλλαγής ενός ονόματος για να φανερώσει μια εσωτερική μεταστροφή. Ένα παράδειγμα από την Παλαιά Διαθήκη ο Αβραάμ. Ο αποκαλούμενος και Πατριάρχης του λαού Ισραήλ έλαβε την υπόσχεση της ειδικής ευλογίας από το Θεό ως Άβραμ (=ευγενής πατέρας) αλλά κατ’ ουσίαν αυτή ενεργοποιήθηκε και πήρε τον τελικό χαρακτήρα «διαθήκης» όταν ο άνθρωπος αυτός έδειξε εμπιστοσύνη στο Θεό. Επισφράγιση του γεγονότος ήταν και η μετονομασία του σε Αβραάμ (=πατέρας πλήθους εθνών) από τον ίδιο τον Κύριο.

Γνωστότερο παράδειγμα της Καινής Διαθήκης η μετονομασία του Σαύλου σε Παύλο καθώς η ριζική αλλαγή στη ζωή του από διώκτη της Εκκλησίας σε Απόστολο των εθνών έπρεπε να δηλωθεί και δημόσια, όχι για τους τύπους, αλλά για επισφράγιση της ουσίας: «τα αρχαία παρήλθεν, ιδού γέγονεν καινά».

Θα ήθελα να κλείσω τις πάρα πολλές σχετικές αναφορές από το Λόγο του Θεού για τη σημασία του ονόματος, σημειώνοντας πως δεν αφορούν μόνο μεμονωμένα πρόσωπα αλλά και ομάδες ανθρώπων «… και πρώτον εν Αντιοχεία ονομάσθησαν οι μαθηταί χριστιανοί». Είναι δύσκολο να το φανταστούμε σήμερα αλλά τότε το όνομα χριστιανός ισοδυναμούσε – περίπου – με βρισιά! Στην Αντιόχεια οι πιστοί (μαθητές ή άγιοι κυρίως καλούνταν μέχρι τότε) δεν αυτό-ονομάστηκαν χριστιανοί αλλά τους βάφτισαν έτσι, πιθανότατα οι Ρωμαίοι, με διάθεση ειρωνική και χλευαστική καθώς και για να τους «σταμπάρουν» ως μια ομάδα εν δυνάμει ταραχοποιών. Πώς να ήξεραν τότε ότι τους έδωσαν το πιο πετυχημένο, επιθυμητό και ταιριαστό παρατσούκλι όλων των εποχών! Προφανώς η ονομασία μάλιστα έγινε τόσο γρήγορα αποδεκτή από τους ίδιους τους πιστούς ώστε ήδη κατά τη συγγραφή του σχετικού χωρίου από τον Ευαγγελιστή Λουκά έχει τη θέση τίτλου ύψιστης τιμής γιατί ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΣ πολύ απλά μπορούσε να είναι μόνο αυτός που στη σκέψη και τις πράξεις του θυμίζει το Χριστό! Με το πέρασμα των χρόνων και καθώς ολοένα και περισσότερες τοπικές εκκλησίες ιδρύονταν με το έργο των αποστόλων, κανείς δε διανοήθηκε να ξεφύγει από το όνομα αυτό και τις βαφτίσει αλλιώς: «Παύλος, προσκεκλημένος απόστολος… προς την εκκλησία του Θεού την ούσαν εν Κορίνθω…». Το όνομά τους μονότονα «εκκλησία του Θεού» γιατί οτιδήποτε άλλο θα ήταν άτοπο, κάλπικο, ψευδεπίγραφο και το όνομα των πιστών ένα: «χριστιανοί», ούτε του Παύλου, ούτε του Κηφά, ούτε του Απολλώ, μόνο του Χριστού (Α’ Κορ. 1:12).

Και σήμερα; Πολύς καιρός πέρασε από τότε, πολύ νερό κύλησε στο αυλάκι και δυστυχώς ήταν νερό με χώματα, λάσπες και προσμίξεις. Οι «εκκλησίες του Θεού» έγιναν πρωτίστως Ορθόδοξες, Καθολικές, Διαμαρτυρόμενες και ειδικά οι τελευταίες… ονόματα «ων ουκ έστιν αριθμός»! Έχοντας λοιπόν όλα αυτά κατά νου, θυμήθηκα πρόσφατα την ιστορία της τοπικής εκκλησίας στην οποία ανήκω, της Ευαγγελικής Εκκλησίας Θεσσαλονίκης, όπως είναι γνωστή εδώ και 5 περίπου χρόνια. Πιθανότατα το πισωγύρισμα σε παλιότερες εποχές να είναι πολλές φορές ανεδαφικό ή απλά ανούσια ρομαντικό αλλά συχνά, όπως στην περίπτωση αυτή, αποδεικνύεται ανέλπιστα διδακτικό. Βλέπετε, όταν ο προπάππους μου ξεκίνησε τη λειτουργία της συγκεκριμένης συνάθροισης το μακρινό 1914 σε ένα σπίτι της Ἀνω πόλης, της έδωσε άτυπα το απλό όνομα: «εκκλησία Χριστιανών» κι αυτό όχι τυχαία αλλά βασισμένος σε όσα αναφέραμε παραπάνω για την ουσιαστική σημασία των ονομάτων. Να ήξερες τότε παππού μου πόσο μακριά έβλεπες! Γιατί τελευταία οι σύγχρονοι μορφωμένοι και παραμορφωμένοι, οι αμελείς μελετημένοι και οι άσοφοι σοφοί κάπου τα μπλέξαμε τα πράγματα. Ναι, παππού, έβλεπες πράγματι μακριά! 103 χρόνια για την ακρίβεια!

Γιάννης Κατσάρκας

24/06/2017

Σίγουρα υπάρχεις, αλλά ζεις;

Ζούμε σε τέτοιες εποχές, που η τεχνολογία και οι επιστήμες προσφέρουν απίστευτα και εκθαμβωτικά επιτεύγματα. Ο Φρανκ Μος, βετεράνος της IBM, λέει: «Σε δύο δεκαετίες τίποτα δεν θα είναι ίδιο». Βιονικοί ηλικιωμένοι, κομπιούτερ για τον εγκέφαλο και τη μνήμη, αυτοκίνητα χωρίς… μηχανή! Ψυγεία, φούρνοι και τηλεοράσεις που συνδέονται με το Ίντερνετ. Καναπέδες και κρεβάτια που αντιλαμβάνονται αν κάποιος κοιμάται σε κακή στάση και τον …ξυπνούν. Συστήματα με τα οποία ανοίγεις από το κινητό σου τηλέφωνο στο δρόμο τον θερμοσίφωνα ή το καλοριφέρ στο σπίτι.

Άραγε όλα αυτά σε τρομάζουν; Σε κάνουν να πηδάς από τη χαρά σου; Άραγε σου έδωσαν υπαρξιακά κίνητρα, σ’ έκαναν πιο ευτυχισμένο και πιο ολοκληρωμένο; Οι άνθρωποι που θα περνούν τις διακοπές τους σε παραθεριστικά συγκροτήματα στη Σελήνη ή στον Άρη, θα έχουν τις ίδιες συναισθηματικές και πνευματικές ανάγκες με μας… Όλο και περισσότερο ο άνθρωπος διψάει για τον Θεό, για τον Δημιουργό του. Την ανάγκη, την επιθυμία του ανθρώπου για σχέση, για ελευθερία και αγάπη, δεν μπορεί να την ικανοποιήσει κανένα ον και κανένα επίτευγμα, όσο σπουδαία κι αν είναι! Αυτή η τάση, αυτή η επιθυμία του ανθρώπου δε νανουρίζεται, ούτε σβήνει ποτέ.

Ο άνθρωπος εξαρχής φτιάχτηκε για να ζήσει. Εκείνο που ο Θεός φτιάχνει δεν είναι για να πεθάνει, αλλά για να ζει. Όμως αυτό για να γίνει, χρειάζεται την ανθρώπινη συγκατάθεση. Με την ενσάρκωση, με το πάθος, με την ανάσταση, με όλο αυτό το σχέδιο της οικονομίας Του, ο Θεός χαρίζει ζωή και αθανασία στην ανθρώπινη ύπαρξη. Σε όλους, κανέναν δεν εξαιρεί. Είτε το θέλεις είτε όχι. Αλλά ο καθένας καλείται να κάνει δική του αυτή τη δωρεά, μόνο εάν θέλει. Άλλο ύπαρξη, άλλο ζωή. Σίγουρα υπάρχεις, αλλά ζεις; Το να υπάρχεις χωρίς να ζεις είναι πραγματικά κόλαση. Θέλεις να ζήσεις; Μετάνιωσε για τη ζωή σου χωρίς Θεό, πίστεψε στη θυσία του Ιησού Χριστού στο σταυρό του Γολγοθά, ζήτησε απ’ την καρδιά σου να σε καθαρίσει με το πολύτιμό Του αίμα, πες Του ευχαριστώ, και αρχίζεις πλέον, από δω και πέρα, να ζεις! Τι λες, θέλεις;

Με αγάπη,
Ανέστης Πεταλίδης

15/04/2017

“εν τω κόσμω”... νικητές!

Λένε πως παρότι η ανθρωπότητα έχει περάσει πολλές δύσκολες στιγμές, ποτέ δεν αντιμετώπισε τόσο μεγάλα αδιέξοδα όσο στις μέρες μας. Λένε ακόμη πως με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, το τέλος είναι κοντά… και δεν θα είναι χαρούμενο!

Κι ο Θεός; Τι ζητάει από τους δικούς Του μέσα σε έναν τόσο ταραγμένο κόσμο; Όσο κι αν φαίνεται παράξενο, να μείνουμε μέσα σ’ αυτόν, να τον διαποτίσουμε, να τον επηρεάσουμε.

Όχι γιατί έχουμε ένα είδος ανοσίας αλλά γιατί πολύ απλά μέσα σε όλες αυτές τις προκλήσεις και τα αδιέξοδα με τη δική Του δύναμη είμαστε ΝΙΚΗΤΕΣ!

Γιάννης Κατσάρκας
για το 41ο Ανοιξιάτικο Συνέδριο

05/03/2017

Η Παραδοσιακή Ευαγγελική Μουσική και Υμνολογία

Στην προσπάθειά μας να διερευνήσουμε τις ιστορικές πηγές των ύμνων της Ευαγγελικής Εκκλησίας στην Ελλάδα από την ίδρυσή της, αντιμετωπίσαμε δύο δυσκολίες. Δεν βρήκαμε καμία συστηματική καταγραφή των παλαιών ύμνων, εκτός από κάποια υμνολόγια και αυτά ελλιπή - χωρίς πολλά στοιχεία για την προέλευση των ύμνων, ενώ διαπιστώσαμε και την έλλειψη κάποιας μέριμνας για τη διατήρηση των παλαιών ύμνων, σε όποια μορφή αυτοί έχουν διασωθεί.

Έτσι ο δρόμος που ακολουθήσαμε για την παρουσίαση των απαραίτητων πληροφοριών του παρόντος άρθρου είναι η επιτόπια έρευνα με την ταυτόχρονη καταγραφή μέσω μαρτυριών και συνεντεύξεων1. Σίγουρα όμως δεν είναι αρκετές να περιγράψουν όλες τις πληροφορίες γι αυτό αφήνουμε την πληρέστερη καταγραφή σε επόμενη έρευνά μας.

Η Ευαγγελική Εκκλησία στην Ελλάδα γιόρτασε τα 150 χρόνια της.  Απαιτείται λοιπόν να συστηματοποιήσουμε τις περιόδους που αντιστοιχούν στα διάφορα “υμνολογικά κινήματα”.  Ο διαχωρισμός γίνεται για να μπορέσουμε να καταλάβουμε τις διαφορές τους και να παρακολουθήσουμε την εξέλιξή τους, πράγμα σημαντικό καθώς στην Ευαγγελική Εκκλησία, δυστυχώς ή ευτυχώς, τα πράγματα συνεχώς αλλάζουν, δεν γνωρίζω να συμβαίνει κάτι αντίστοιχο στη θεολογία μας.

Εάν λίγο διερευνήσουμε τον τρόπο που οι “άλλοι” μας περιγράφουν, διαπιστώνουμε με έκπληξη πως πράγματι δεν έχουμε κάνει καμία προσπάθεια να πείσουμε τι και πώς ακριβώς ψάλλουμε2. Το ίδιο ισχύει και σε πολλά πράγματα στις εκκλησίες μας.  Ένα τόσο σημαντικό θέμα, όπως αυτό της υμνολογίας, δεν έχουμε καταφέρει να αποτυπωθεί στη συνείδηση τη δική μας με την περιγραφή που αρμόζει στη μεγάλη υμνολογική μας παράδοση.  Έχω ακούσει αντιφατικές απόψεις από πολλούς πιστούς. Άλλος περιγράφει την Ευαγγελική Εκκλησία ως κέντρο λατρείας και εννοεί πως πρέπει να ψάλλουμε ό,τι μας αρέσει “τώρα”. Άλλος χρησιμοποιεί και στοιχεία της παράδοσής μας από την εποχή της μεταρρύθμισης και επιμένει στα κοράλ (χορικά) και τέλος η άποψη ότι δεν πειράζει, μπορούμε να έχουμε ό,τι μουσική θέλουμε, αποτελεί το πιο ανησυχητικό γεγονός στην πορεία της υμνολογίας μας. Μήπως όμως αυτό τελικά μας οδηγεί σε μια ανεξέλεγκτη χρήση των πάντων στη μουσική Τέχνη και δίνει την εντύπωση, αφού η μουσική στην εκκλησία μας έχει σημαντικό ρόλο, ότι μπορούμε να κάνουμε το ίδιο παντού; Το πρόβλημα δεν είναι ότι αποτυπώνονται πολλές και ποικίλες απόψεις, αυτό είναι θεμιτό και, αν θέλετε, “παραδοσιακό” στην Ευαγγελική Εκκλησία, αλλά αυτές οι απόψεις ενσωματώνονται αβίαστα στην εκκλησιαστική ζωή, τις περισσότερες φορές χωρίς να γίνονται κατανοητές ή να τις τις επεξεργαζόμαστε  θεολογικά αλλά και κοινωνικά.

Αυτό βέβαια συμβαίνει τώρα. Δεν ήταν πάντοτε έτσι η κατάσταση και οριοθετούμε πως από τη δεκαετία ‘80 και μετέπειτα πράγματι συντελείται μεγάλη αλλαγή που δυστυχώς δεν είναι στα όρια του δικού μας άρθρου να την περιγράψουμε. Θα επανέλθουμε όμως στο θέμα αυτό στο τέλος αφού περιγράψουμε λίγο την ιστορία.

Τα πρώτα βήματα

Από την αρχή της ύπαρξής της η ευαγγελική εκκλησία διαφοροποιήθηκε από τα υπόλοιπα δόγματα όταν ο Μαρτίνος Λούθηρος3 διετύπωσε πολύ απλά το ερώτημα, “γιατί ο διάβολος να έχει όλη την καλή μουσική”. Να διευκρινίσουμε όμως, δεν εννοούσε τη μουσική αυτή καθαυτή αλλά τους στίχους που εξέφραζαν τα κοσμικά μηνύματα της εποχής του.  Η μουσική από μόνη της δεν υπήρχε ως οντότητα μέχρι τις αρχές του διαφωτισμού4. Μέχρι τότε η μουσική συνδεόταν απαραίτητα με το λόγο ή τον χορό ή το θέατρο, δεν εξέφραζε από μόνη της μηνύματα.  Έτσι ο ίδιος ο Λούθηρος, που έπαιζε και λαούτο, συνέθετε μελωδίες αλλά και κατά τη συνήθη πρακτική πάντων, της εποχής εκείνης, άκουγε και ενσωμάτωνε μελωδίες της αγοράς και του δρόμου σε ύμνους του, προσδίδοντας έτσι στη νέα υμνολογία της εκκλησίας έναν πιο λαϊκό ήχο.  Όχι όμως με σκοπό να εκλαϊκεύσει την ήδη υπάρχουσα υμνολογία αλλά να την εμπλουτίσει και να τη φέρει δίπλα στα μουσικά αριστουργήματα της εκκλησιαστικής μουσικής, για να μεταφέρει το ευαγγέλιο στον απλό λαό.  Το ίδιο δηλαδή που έκανε με τη μετάφραση της βίβλου.  Από τότε άρχισε να αναπτύσσεται ένα νέο είδος πιο κατανοητής υμνολογίας στην Ευαγγελική Εκκλησία5. Η μεγάλη διαφορά βέβαια με σήμερα είναι ότι τότε η μορφή αυτή ύμνων, δηλαδή το κοράλ, ώθησε την υμνωδία σε νέους δρόμους και στη συνέχεια τελειοποιήθηκε από τον J.S.Bach. Αντίθετα, η Ορθοδοξία διατήρησε την ίδια παραδοσιακή υμνολογία, με ελάχιστες μεταβολές και προσθήκες, που αφενός έγιναν πάλι σε συγκεκριμένο μουσικό και λογοτεχνικό πλαίσιο και αφετέρου δεν επέτρεψαν εισχωρήσεις “κοσμικών μουσικών”.  Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα κάλαντα της πρωτοχρονιάς που αποτελούν μίξη κοσμικού και θρησκευτικού άσματος6. Αν και βρίσκεται στις παρυφές της βυζαντινής υμνολογίας εντούτοις αποτελεί σημάδι μουσικής επιμιξίας.

Η πορεία της υμνολογίας είναι γνωστή αλλά αυτό που ενδιαφέρει εμάς, ως Ελληνική Ευαγγελική Εκκλησία, είναι το γεγονός ότι στην αρχή της ιδρύσεώς της, η υμνολογία που ενσωματώθηκε στη λατρεία ήταν αυτό που κυριαρχούσε τότε στην Ευρώπη και κυρίως στην Αγγλία.



Στον ευρύτερο ελληνικό χώρο, παλαιοί ύμνοι

Χρησιμοποιούμε την παραπάνω έκφραση διότι στα τέλη του 19ου αιώνα υπήρχε ακόμη ελληνισμός στη Μικρά Ασία και Πόντο.  Η Ευαγγελική Εκκλησία οργανώνεται στη χώρα μας το 1858 και αργότερα από την Ορθόδοξη Εκκλησία, η οποία το 1833 απέκτησε την ανεξαρτησία της και μόλις το 1850 απέκτησε την αναγνώρισή της από το οικουμενικό Πατριαρχείο. Σήμερα η νεότερη ιστορία του ελληνικού έθνους διαγράφει 200 χρόνια ελευθερίας άρα στο νεώτερο ελληνικό κράτος έχουν περίπου την ίδια “ηλικία”. Αναφέρουμε όλα τα στοιχεία για να αναδείξουμε την οργάνωση μια μεγάλης κοινότητας πιστών χριστιανών που όφειλαν να λειτουργήσουν μόνοι τους και να ακολουθήσουν κανόνες θρησκευτικής αλλά και κοινωνικής ζωής, μετά από μακρά περίοδο οθωμανικής κατοχής.  Έτσι, η μεν Ορθόδοξη Εκκλησία έχει το ιστορικό παρελθόν της βυζαντινής υμνολογίας, η δε Ευαγγελική Εκκλησία δεν έχει υμνολογικό παρελθόν στον ελλαδικό χώρο.  Μέσα λοιπόν σε όλες τις δραστηριότητές της έπρεπε να έχει και Ελληνική Ευαγγελική υμνολογία.  Η δυνατότητα όμως αυτή ήταν μάλλον πολυτέλεια για την εποχή εκείνη.  Έτσι χρησιμοποιήθηκε η μουσική ξένων ύμνων, κυρίως Αγγλικών και Αμερικανικών, μιας και οι πρωτεργάτες της τότε εκκλησίας ήταν αμερικανοί φιλέλληνες, σημαντικότερος ο Jonas King7, που εργάστηκαν στην τότε ελεύθερη Ελλάδα αλλά και τη Μικρά Ασία και τον Πόντο. Μαζί και Άγγλοι φιλέλληνες ιεραπόστολοι, οι οποίοι έφεραν μελωδίες από τις χώρες τους.  Η ενσωμάτωση αυτών των ύμνων απαιτούσε τη μετάφρασή τους και αυτήν την αναλαμβάνουν οι έλληνες ποιμένες όπως οι Μ. & Δ. Καλαποθάκης και πολύ αργότερα ο Μεταλληνός.  Αρκετοί ύμνοι έχουν μεταφραστεί πιστά, άλλοι όμως κατά προσέγγισιν στο αρχικό μήνυμά τους.  Η γλώσσα που χρησιμοποιήθηκε ήταν κοντά στο ιδίωμα που ο Βάμβας ακολούθησε για τη μετάφραση της Αγίας Γραφής. Σημαντική η μεταφραστική δραστηριότητα του ελληνοαμερικανού Ηλία Ρήγα ή Elias Riggs8. Έλληνες συνθέτες δεν καταγράφονται, μία εξαίρεση ο Πολύκαρπος Λογγινίδης. Όμως προς τα τέλη του 19ου αιώνα και μετέπειτα, ο Ιωάννης Θεόφραστος Σακελαρίδης (1853-1938, πατέρας του γνωστού συνθέτη οπερέτας) εισέρευσε στην εκκλησία συνθέσεις του, επηρεασμένες από την παράδοση των Επτανήσων.  Οι ψαλμοί του είχαν μεγάλη απήχηση στους πιστούς της Ορθόδοξης Εκκλησίας, που όμως τους απέβαλε σε μετέπειτα χρόνο λόγω υποχρεωτικής επικράτησης της βυζαντινής υμνολογίας, αλλά αυτοί επηρέασαν και την Ευαγγελική Εκκλησία.  Ύμνοι του περιελήφθησαν στο “υμνολόγιο Καλαποθάκη” ενώ ίχνη μελωδιών του μπορούμε να διακρίνουμε στον ύμνο “Ω, συνέντευξις αγία” που ο Μεταλληνός αργότερα έφερε στην εκκλησία, ως γνήσιος επτανήσιος.

Η νεότερη εποχή των “νέων μέσων”

Μετά τον Β΄ παγκόσμιο πόλεμο, συγκεκριμένα μετά τη δεκαετία ΄50, η διάδοση των νέων μέσων επικοινωνίας, κυρίως των ηλεκτρονικών αλλά και έντυπων, αλλάζει το τοπίο διάδοσης των ύμνων.  Η ίδρυση της Ευαγγελικής Δισκοθήκης το 1958, η έκδοση υμνολογίου του Ζαζάνη, η ανάληψη πρωτοβουλιών από επαγγελματίες μουσικούς όπως ο Ανδρέας Καρμπόνε, η έκδοση του υμνολογίου “Ωδές πιστών” του Δαμασκηνίδη, η είσοδος στην εκκλησία καταξιωμένων συνθετών της εποχής όπως του Ιωσήφ Ριτσιάρδη αλλά και πολλών στιχουργών προσδίδει ένα νέο κύμα αλλαγών στην υμνολογία της εκκλησίας. Η δραστηριοποίηση των νέων στις κατασκηνώσεις δημιουργεί την ανάγκη για υμνολογία και εκτός εκκλησίας, σε συναναστροφές, σε συνευρέσεις και εκδρομές.  Η νεολαία έχει ανάγκη να ψάλλει και εκτός εκκλησίας ύμνους που δεν είναι αυστηροί και δυσνόητοι στιχουργικά και έτσι εμφανίζονται ύμνοι στη δημοτική γλώσσα, με πιο “χαλαρή” μουσική φόρμα, όπως ο ρυθμός του βάλς κ.ά.  Ύμνοι που εμπεριέχουν ρυθμική νεανικότητα όπως ένα κατασκηνωτικό μάρς ή ένα anthem (ανθέμιο) που εμπνέει περισσότερο το νεανικό συναίσθημα.  Για να συνειδητοποιήσουμε την αλλαγή σας μεταφέρω τη μαρτυρία : “…ήταν πολύ όμορφα να ξυπνάς το πρωί της Κυριακής και να ακούς στο γραμμόφωνο το σαρανταπεντάρι, με τη μουσική του ύμνου Πόσον μέγα εν Σοι φίλον, τραγουδισμένη από ανδρικό κουαρτέτο φωνών” κ.ά.  Η δημιουργία αρκετών χορωδιακών ομάδων ακόμη και μαντολινάτων, όπως αυτή στη Νίκαια, δημιουργεί την ανάγκη επεξεργασμένων μουσικών ύμνων που προσέδωσαν μια αναγέννηση στην υμνολογία και ακολούθησαν τις ανάγκες της εποχής.  Αυτό κορυφώνεται στη δεκαετία ΄80 που αρχίζει να παρατηρείται η επίσημη και οργανωμένη επισκεψιμότητα ξένων χορωδιακών συγκροτημάτων όπως οι Louminers, οι Continentals που μαζί με τα δικά μας, όπως το LP “Αφιέρωμα ΄78” της χορωδίας της Ελεύθερης Ε.Ε. Θεσσαλονίκης και οι Λυτρωμένοι της Αθήνας αλλά και ποπ συγκροτημάτων όπως οι Anno Domini κ.ά. δίνοντας τη σκυτάλη σε εμάς του νεότερους όπως οι Πάροικοι κ.ά., άλλαξαν τις ανάγκες της εκκλησίας στο υμνητικό πεδίο.  Εδώ κλείνει και η δική μας ιστορική καταγραφή, σε αυτή τη δεύτερη υμνολογική περίοδο, από το 1950 περίπου, μέχρι τη δεκαετία του 1980.

Οι δύο εποχές υμνολογίας και η επενέργειά τους στην Εκκλησία

Η πρώτη, από ιδρύσεως της εκκλησίας μέχρι τον Β΄ παγκόσμιο πόλεμο, οριοθετείται από την πρώτη έκδοση υμνολογίου9 της Ελληνικής Ευαγγελικής Εκκλησίας το 1937 και η δεύτερη, περίοδος των αλλαγών μέχρι τη δεκαετία ΄80, τότε που άρχισαν να εκδίδονται LP΄s από ελληνικά μουσικά συγκροτήματα, αποτελούν τις δύο υμνολογικές περιόδους. Χαρακτηριστικό είναι ότι η Ελληνική Ευαγγελική Εκκλησία δεν εκδίδει άλλο υμνολόγιο μέχρι το 1995. Το επίσης αξιομνημόνευτο είναι ότι σε αυτό ενσωματώνεται μόνο από ένας ύμνος ελλήνων δημιουργών, του Π. Λογγινίδη, του Λ. Αγαπητού και του Κώστα Νικολάου. Ένας μόνο από κάθε υμνολογική περίοδο. Καταδεικνύεται η αμηχανία της εκκλησίας να αποδεχθεί τις αλλαγές.  Πράγματι, από τους παλαιότερους ύμνους μέχρι τους νεότερους η υμνολογία πέρασε πολλές δοκιμασίες.  Όμως οι ύμνοι οι παλαιοί μέσα στην ανεξέλεγκτη δίνη της αχαλίνωτης επέλασης της μαζικής κουλτούρας υπέστησαν πολλές άδικες απώλειες.

Οι παλαιοί ύμνοι εμπεριέχουν περισσότερη και δόκιμη θεολογία που είναι ικανή μέσα στη ροή μιας συνεύρεσης των πιστών, να συμπληρώσουν τον λόγο με νοήματα που θα τους βοηθήσουν να συγκεντρώσουν τη σκέψη τους, την καρδιά και την ψυχή τους στην ευαγγελική διδασκαλία της Αγίας Γραφής, πιο αποτελεσματικά και εύστοχα. Η χρήση του πληθυντικού “Προσδοκώμεν την πρωίαν” συντονίζει το εκκλησίασμα σε συγκεκριμένες πνευματικές ενέργειες που δίνει στους πιστούς την αίσθηση ότι ανήκουν σε μια πνευματική ομάδα και όλοι έχουν την ευθύνη να είναι ενωμένοι. Ο τρόπος της μουσικής επιτέλεσης, με τη συνοδεία μόνο του αρμονίου, ως υποβοηθητικού της εκφοράς του μουσικού λόγου, ή και χωρίς αυτό, συγκεντρώνει την ανθρώπινη φωνή που ενώνεται με τους ομόψυχούς της στο νόημα του κάθε ύμνου. Έρχεσαι μόνος ή με την οικογένειά σου στην εκκλησία και εκεί όχι μόνο ακούς τον λόγο του Κυρίου “από άμβωνος” αλλά συμμετέχεις και γίνεσαι ένα, στην υμνωδία, με όλους τους αδελφούς.  Εκφέρεις τη διακήρυξη της πίστης σου συλλογικά σε “αρχές και εξουσίες του κόσμου τούτου” και νιώθεις ασφαλής στο σώμα του Χριστού ψάλλοντας “Εν Χριστώ Ιησού διαρκής Ησυχία και χαρά”.  Δεν μεσολαβεί κανείς μεταξύ εμού, της ομάδας μου και του Θεού, αναπτύσσω τη σχέση μου με τον Κύριό μου απευθείας, μόνο μέσω της εκκλησίας.

Στην εξέλιξη της υμνολογίας, στη δεύτερη περίοδο προστίθεται και ο “ρομαντισμός”, με την έννοια της ισχυρής έκφρασης των συναισθημάτων, γι΄ αυτό και αγκαλιάστηκε περισσότερο από τη νεολαία της εποχής. Εδώ, στην εκκλησία και στις συναναστροφές τις ποικίλες και παράπλευρες, αλλά και έξω από αυτήν, στις “ευαγγελιστικές” και “εποικοδομητικές” αποστολές, εμπνέεσαι από τους αδελφούς σου και ψάλλεις μαζί τους : “Είμαστε μεις οι οδοιπόροι…πάμε για  άλλη χώρα … είναι η πανένδοξη Σιών, των νέων ουρανών, η χώρα των πιστών”.  Μιλάς με λόγια απλά “τη γλώσσα της Σιών” και ο ένας εμπνέει τον άλλον δημιουργώντας ομαδική συνείδηση άμυνας και ενδυνάμωσης απέναντι στον κοινό εχθρό.  Αυτό δίνει ελπίδα, χαρά και εσύ ως μέρος της δυνατής πνευματικής ομάδας, προσελκύεις και άλλους να έρθουν μαζί σου, διακηρύττοντας την πίστη σου πιο άμεσα, πιο πρακτικά, πιο συλλογικά.  Το χορωδιακό συνταίριασμα με την ποικιλία της επεξεργασίας των φωνών και την προσθήκη μουσικών οργάνων όπως η κιθάρα, το ακορντεόν, το μαντολίνο κ.ά. δεν αποτελούν σημείο διαφορετικότητας στην ομάδα αλλά προσθήκης περισσότερων εκφραστικών μέσων στην ομάδα για να καταδείξει τα πολλά ταλέντα που ενώνονται για να υπηρετήσουν μαζί τον αμπελώνα του Κυρίου, με διαφορετικά μέσα και με τάσεις εξωστρέφειας προς την κοινωνία. Γι΄ αυτό χρησιμοποιούνται και τα νέα μέσα επικοινωνίας. Δεν φτάνει δηλαδή να ψάλλεις μόνο στην εκκλησία σου, αλλά πρέπει να επικοινωνείς και την πίστη σου με όσο γίνεται περισσότερους ανθρώπους. “Πες μου για τα αιώνια … για να το καταλάβω … που όσο περνούν τα χρόνια … η Αγάπη του Χριστού μας φαίνεται πιο γλυκιά”, ο πληθυντικός της πρώτης περιόδου υμνολογίας δίνει τη θέση του στον ενικό και βοηθάει τον ύμνο να γίνει πιο οικείος και να διαδοθεί στον καθένα μας και σε ακόμη περισσότερους.  Μουσικοί, χορωδοί και μαέστρος γίνονται ένα με το σώμα της εκκλησίας και επιτελούν την υμνωδία με συλλογικό πνεύμα.

Τα μιούζικαλ εμφανίζονται στην υμνολογία όπου πολλοί μαζί και αρκετοί σολίστες ψάλλουν και συλλογικά λέμε κάτι.  Δεν υπάρχει διαχωρισμός.  Αυτό αρχίζει και χάνεται στην υμνολογία της τρίτης υμνολογικής περιόδου.  Εκεί ο τραγουδιστής ξεχωρίζει, αν είναι ταλαντούχος ακόμη περισσότερο και, εφόσον πρόκειται για έναν απλό άνθρωπο σαν και εμάς, επιτρέπει στους υπολοίπους να ταυτιστούν μαζί του και ό,τι δεν καταφέρνουν όλοι, το πρεσβεύει ο ένας.  Αυτός που κρατάει το μικρόφωνο. Εκεί η στιχουργία καταργεί και την ομάδα και δίνει τη δυνατότητα στον καθένα μας, μέσω του τραγουδιστή, να απευθύνεται στον Θεό. Ο Θεός γίνεται πιο φιλικός : “Ω! Θεέ αναρωτιέμαι πώς μπορούσα εγώ να ζήσω, δίχως την αγάπη σου και τη φροντίδα σου” ή ακόμη “δεν μετράει η αξία μου… δεν μετρούν οι πράξεις μου… μόνο η Χάρη σου”.  Η θεολογία των στίχων επικεντρώνεται στη μονάδα και στη σχέση του με τον Θεό. Έχει ως μεσάζοντα τη “μουσική ομάδα” που με κατάλληλες ενορχηστρωτικές επιτεύξεις, εφόσον πρόκειται για ταλαντούχους μουσικούς, αλλά και έκταση φωνής το πολύ 6-7 φθόγγων, διατείνεται πως οδηγεί τον “καθένα” κοντά στον Θεό. Απαιτείται λοιπόν έμπρακτη μαρτυρία από τον “καθένα” (συνήθως δια της ανατάσεως των χεριών)  να αποκτήσει πνευματική οντότητα και τότε μόνο θα αποτελέσουμε εκκλησιαστική ομάδα. Διαδικασία πιο σύνθετη και πιο “αισθαντική” όπως είναι και η σύγχρονη κοινωνία.  Η μουσική φαίνεται πιο καινούργια, αλλά χωρίς τα ηλεκτρονικά μέσα στην ουσία είναι πιο “πρωτόγονη”.  Μην μπερδεύεστε, αυτό συμβαίνει και στη σύγχρονη κοσμική μουσική.

Βλέποντας την εξέλιξη της ευαγγελικής υμνολογίας διαπιστώνουμε ότι μέσα στους εκατοντάδες ύμνους που υπάρχουν στις υμνολογικές περιόδους υπάρχουν αρκετά προβλήματα που προκύπτουν από την ανεξέλεγκτη αδόκιμη χρήση των πάντων.  Κάποιος είπε ότι η εκκλησία, κάθε 10 χρόνια πρέπει να κάνει καινούργιο υμνολόγιο, σβήνοντας από τα προηγούμενα όλα τα λάθη.  Το βασικότερο όμως πρόβλημα, ότι δεν υπάρχει έλεγχος στην υμνολογία, εκθέτει το εκκλησίασμα σε επικίνδυνους συναισθηματικούς ατραπούς που τις περισσότερες φορές έρχονται και αντίθετοι στη θεολογία της.  Λύσεις υπάρχουν για να είναι όλοι ικανοποιημένοι.  Αν δε ληφθούν κατάλληλα μέτρα τότε οι ηγέτες της εκκλησίας μας θα βρεθούν στη δυσάρεστη θέση να έχουν ένα εκκλησίασμα που για να τους κατανοήσει θα πρέπει να χρησιμοποιούν κινησιολογία στη ρητορική τους παρόμοια με τα βίντεοκλιπ των τραγουδιών.  Θέλω να ευχηθώ και να παροτρύνω να επικεντρωθούμε στην ποικιλότητα όλων των μουσικών υμνωδιακών ιδιωμάτων που η ευαγγελική εκκλησία κατέκτησε, από την ίδρυσή της παγκοσμίως και να μη μας διακρίνει η μονομέρεια μόνο των τελευταίων χρόνων. Αυτό άρχισαν να πράττουν και στο εξωτερικό.  Η μονομέρεια αποτελεί το κύριο χαρακτηριστικό της “μαζικής κουλτούρας”, της ελεγχόμενης δηλαδή καθοδήγησης του κόσμου.  Δεν διευρύνει τον ορίζοντά μας και δημιουργεί ανθρώπους που χειραγωγούνται εύκολα.  Αυτό δηλαδή που κάνουν τα σημερινά ηλεκτρονικά ΜΜΕ πλέον με μεγάλη ευκολία.  Εάν θέλουμε οι πιστοί μας να έχουν ελεύθερη από τον κόσμο σκέψη και κρίση, πρέπει να αποφύγουμε τη μονομέρεια σε πολλά πράγματα δίνοντας πολλές διαφορετικές δυνατότητες έκφρασης σε όλους.  Και οι νέοι έχουν περισσότερη ανάγκη να γνωρίζουν την ιστορία τους άσχετα αν αυτό αρέσει.  Αυτό προσδίδει σε κάθε κοινωνία  τόνο δημιουργικότητας.

Κωστής Παπάζογλου, αρχιμουσικός, πολιτισμικός ανθρωπολόγος

(από το περιοδικό “Αστήρ της Ανατολής” Τεύχος 4/έτος 159ο/Απρίλιος 2016)


28/01/2017